Tôi ngoài 40 tuổi, có hơn một thập kỷ làm việc ở nước ngoài. Có một thời gian dài, tôi tin mình là người gánh vác gia đình. Nhìn lại, tôi nhận ra mình đã sống như một người cho đi không giới hạn, cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc. Tôi lớn lên với suy nghĩ phải sống có trách nhiệm, biết hy sinh. Những câu chuyện về lòng nghĩa khí khiến tôi tin nếu mình cố gắng đủ nhiều, đối xử đủ tốt, người bên cạnh sẽ trân trọng.
Tôi kết hôn với một người phụ nữ từng có gia đình riêng. Khi bước vào cuộc hôn nhân đó, tôi tự nhủ mình phải làm tốt hơn, bù đắp nhiều hơn để mọi thứ được trọn vẹn. Trong hơn 10 năm sống xa quê, tôi là người chu cấp chính cho gia đình. Tôi không tiếc tiền lo cho cuộc sống chung, cho việc học hành của các con, kể cả con riêng của vợ. Có những khoản chi mà đến bây giờ, khi ngồi tính lại, tôi mới thấy không hề nhỏ.
Điều khiến tôi day dứt không nằm ở tiền. Nó bắt đầu từ một chuyện xảy ra vài tháng sau khi cưới. Khi phát hiện một số tin nhắn không rõ ràng, thay vì đối thoại bình thường, mọi thứ lại trở thành cuộc tranh cãi mà tôi là người phải xuống nước để giữ hòa khí. Tôi đã chọn nhịn vì nghĩ đó là cách giữ gìn một cuộc hôn nhân còn quá mới. Nhìn lại, đó có lẽ là lần đầu tiên tôi chấp nhận đánh đổi lòng tự trọng để giữ một mối quan hệ. Khi bạn đã chấp nhận điều đó một lần, những lần sau sẽ dễ dàng hơn rất nhiều. Những năm sau đó, tôi tiếp tục làm việc, chu cấp, tin rằng chỉ cần mình cố gắng thêm một chút, mọi thứ sẽ tốt lên. Thế nhưng cảm giác mệt mỏi dần lớn hơn, khi những nỗ lực của mình không còn được nhìn nhận như trước mà trở thành điều “đương nhiên”.
Có những lúc tôi tự hỏi: mình đang xây dựng một gia đình hay chỉ duy trì một guồng quay mà trong đó vai trò của mình chỉ gói gọn trong hai chữ “trách nhiệm tài chính”? Tôi từng tự trấn an rằng đó là bổn phận của người đàn ông, nhưng bổn phận không có nghĩa là không có giới hạn. Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là khi nhận ra càng cho đi mà không có giới hạn, tôi càng đánh mất tiếng nói của mình. Không chỉ trong hôn nhân, mà cả trong gia đình lớn, tôi cũng quen với việc đứng ra lo liệu. Nhiều năm liền, tôi cố gắng làm tròn trách nhiệm với cha mẹ, người thân. Đôi khi, sự cố gắng đó lại không đi kèm với sự thấu hiểu như tôi từng kỳ vọng. Đến một lúc, tôi thấy mình mệt mỏi, không phải vì làm nhiều mà vì cảm giác những gì mình làm không còn mang lại ý nghĩa như ban đầu.
Bước ngoặt đến khi tôi buộc phải nhìn lại mọi thứ một cách thẳng thắn. Tôi nhận ra điều đơn giản nhưng trước đây đã bỏ qua: Không ai có thể bảo vệ mình tốt hơn chính mình. Tôi bắt đầu thay đổi, không còn cố gắng làm hài lòng mọi người. Tôi thiết lập lại ranh giới tài chính, rõ ràng hơn trong các quyết định, tập trung vào những gì thực sự quan trọng, đặc biệt là tương lai của con trai. Tôi không phủ nhận những gì mình đã làm trong quá khứ. Nhưng nếu được quay lại, tôi sẽ làm khác đi ở một điểm: biết dừng lại đúng lúc.
Từ câu chuyện của mình, tôi rút ra vài điều: Sự tử tế nếu không có ranh giới rất dễ bị hiểu thành nghĩa vụ. Một mối quan hệ chỉ bền khi có sự cân bằng. Khi một người cố gắng quá lâu, sự mệt mỏi là điều không tránh khỏi. Đừng dùng nỗi sợ “mất mặt” để giữ một cuộc sống khiến mình kiệt sức. Đôi khi, điều “hiệp nghĩa” nhất không phải là cố gắng cứu người khác mà là biết cách giữ lại chính mình. Tôi đã mất nhiều năm để hiểu điều đó. Hy vọng những ai đang ở trong hoàn cảnh giống tôi sẽ nhận ra sớm hơn.
Tôi là tác giả bài: "Vợ chồng tôi nuôi con học Y suốt 6 năm", cảm ơn độc giả đã góp ý, từ đó chúng tôi chọn được hướng đi cho mình. Chúng tôi lập một tài khoản tiết kiệm riêng với số tiền trong khả năng của mình, lãi hàng tháng của tài khoản này sẽ gửi không điều kiện, không quảng bá, không mạng xã hội... cho các trung tâm bảo trợ xã hội, không cố định trung tâm nào, khi trung tâm này, khi trung tâm khác. Điều này chỉ là một khía cạnh của cuộc sống, mọi thứ còn lại không hoàn toàn tốt như vậy, chúng tôi vẫn cảm thấy chênh vênh tuổi xế chiều mà không thoát ra được để thấy cuộc sống vui và ý nghĩa. Khi mua cái nhà thứ ba, tôi tính một cái gia đình đang ở, một cái cho thuê, một cái để con cùng bạn bè của con ở đi học, đi làm giữa Sài Gòn và sẽ cho hai con khi lập gia đình.
Chúng tôi còn một khoản tiền dưỡng già đủ sống bằng thu nhập 10 năm của hai vợ chồng khi đi làm, xa hơn đến ngày nhận lương hưu. Bố mẹ tôi mất rồi, anh chị em đều tự sống được. Bố vợ mất, mẹ vợ ở quê còn nhà cửa đất đai và thờ ông nên không hoàn toàn đến ở với chúng tôi. Bà ở quê vài tuần rồi lên ở cùng nhà tôi vài tuần và cứ thế lặp lại. Chúng tôi nhận cấp học phí cho con cô giúp việc và tôi muốn nghỉ hưu sớm. Vợ ngăn lại với lý do nghỉ sẽ buồn và lẩn quẩn không biết làm gì, hơn nữa phải làm gương cho các con học tập và làm việc.
Không thể bảo các con phải cố gắng học tập, làm việc chăm chỉ khi bố lại nghỉ chơi. Thực tế là các con đã phấn đấu rất tốt đến ngày nay là do chúng nhìn tấm gương bố mẹ cố gắng mỗi ngày suốt nhiều năm qua. Tôi vì thế mà miễn cưỡng làm việc cầm chừng, đủ hoàn thành tốt nhiệm vụ ở cơ quan, nhàn nhã với công việc đơn điệu đã làm suốt mấy chục năm rồi, làm nhiều hơn thì không có gì để làm và cũng không có khả năng nghĩ ra cái mới để làm, lương đội trần, nhiều lúc hổ thẹn với con cái vì luôn động viên chúng cố gắng, hổ thẹn với những đồng nghiệp trẻ và những người cùng thời với mình vẫn hăng say làm việc và đóng góp nhiều hơn. Cảm giác lạc lõng ngay chính nơi làm việc.
Vợ tôi vì lý do sức khỏe đã phải nghỉ hưu sớm. Vài tháng đầu sau khi nghỉ, vợ vui vẻ lắm, có thời gian chăm sóc làm đẹp bản thân, làm đẹp nhà cửa. Tôi rất hào hứng lái xe đưa cả gia đình đi du lịch nếu con cái rảnh và có khi chỉ hai vợ chồng đi chơi, như mơ ước lúc còn trẻ là đi được càng nhiều nơi càng tốt và ý định đi khắp đất nước mình. Thế nhưng cũng chẳng được bao lâu, một năm sau ngày nghỉ việc, vợ có cảm giác nhàm chán với vòng lặp lẩn quẩn việc nhà, đi chơi chỉ hai vợ chồng cũng chán, con cái có việc của chúng, bạn bè có việc của họ, không thể rủ rê đi cùng mãi được. Vợ quanh quẩn ở nhà và rảnh đến mức stress, sinh ra khó ngủ, mệt mỏi hơn cả lúc đi làm, nhiều lúc muốn làm gì đó mà không biết làm gì. Vì vậy tôi cũng sinh ra tâm lý sợ nghỉ sớm nên vẫn tiếp tục làm việc ở cơ quan với cảm giác lạc lõng mỗi ngày thêm lớn.
Quý độc giả và những anh chị đi trước đã vượt qua cảm giác chênh vênh tuổi xế chiều này như thế nào. Nếu bố mẹ nghỉ việc, sống làng nhàng, liệu có thể là tấm gương để con cái sống tích cực, làm việc tốt được không? Liệu tuổi xế chiều có khả năng khởi nghiệp để mở ra con đường mới cùng với bao lo toan khác, hay sống chênh vênh thế này cho hết một kiếp người?
Tôi 30 tuổi, vợ 29 tuổi, quen nhau từ thời sinh viên, kết hôn được hai năm. Thời gian đầu mới cưới, vợ chồng thường xuyên cãi nhau, chủ yếu vì những chuyện nhỏ nhặt trong cuộc sống; tuy nhiên, tần suất ngày càng dày đặc. Mỗi lần cãi nhau, vợ thường đòi ly hôn, nổi giận, mất kiểm soát và có những lời lẽ khá nặng nề với tôi. Sau đó, cô ấy dọn đồ về nhà ba mẹ ruột. Vì không muốn ba mẹ hai bên phải lo lắng, tôi luôn là người chủ động xin lỗi và năn nỉ vợ quay về.
Gần đây, tính chất công việc của tôi thường xuyên phải đi nhậu với khách hàng, có tuần 3-4 lần, có tuần không lần nào. Tuy vậy, mỗi lần đi nhậu tôi đều cố gắng về sớm, thường là trước 18h. Sau khi về, tôi vẫn làm việc nhà như bình thường. Vợ không giỏi việc dọn dẹp nên hầu như tôi là người làm chính. Vợ chỉ nấu ăn khi rảnh, còn lại tôi sẽ phụ hoặc tự nấu vì cô ấy ăn uống khá đơn giản. Tuy nhiên, việc tôi phải đi nhậu khiến vợ không hài lòng và mâu thuẫn giữa chúng tôi ngày càng nhiều. Tôi nhiều lần giải thích đó là yêu cầu công việc, nhưng vợ cho rằng tôi chỉ lo ăn nhậu, không quan tâm gia đình. Vợ lại đòi ly hôn. Sau đó, tôi xin lỗi và đề xuất sẽ giảm xuống còn hai lần/tuần. Vợ đồng ý.
Vừa rồi vợ mang thai. Do bị ốm nghén nặng, cô ấy xin làm việc online tại nhà một tháng và muốn chuyển về nhà ba mẹ ruột để có người chăm sóc. Thấy vợ vất vả, tôi đồng ý chuyển sang ở cùng bên nhà vợ để tiện chăm sóc cô ấy. Hiện tại, sức khỏe của vợ đã tốt hơn nhiều. Tuy nhiên, thời gian gần đây, mỗi khi tôi đi nhậu, vợ thường nói những lời không hay ngay trước mặt ba mẹ vợ, kiểu như: "Suốt ngày chỉ biết đi nhậu, vợ đang bầu mà không quan tâm". Tôi có nhắc lại rằng hai vợ chồng đã thống nhất mỗi tuần tôi chỉ đi nhậu hai lần, tuần đó tôi đã đủ số lần nên sẽ không đi thêm nữa. Vợ vẫn nói: "Phải đi đủ như vậy anh mới chịu à? Làm chồng, làm cha như thế thì không được". Tôi chọn im lặng để tránh cãi nhau trước mặt ba mẹ vợ.
Có lần tôi đi nhậu về rất mệt nhưng vẫn cố gắng nấu ăn, rửa bát như mọi ngày. Căng thẳng lên đến đỉnh điểm khi vợ bắt đầu kiểm soát và nghi ngờ tôi ngoại tình. Cô ấy yêu cầu mỗi lần tôi đi nhậu phải check-in địa điểm, chụp ảnh những người có mặt, nếu có phụ nữ thì không được tham gia. Một lần tôi quên không thực hiện. Trong buổi nhậu đó, phía đối tác có một đồng nghiệp nữ đi cùng. Sau buổi gặp, người đó kết bạn zalo với tôi để tiện trao đổi công việc sau này. Vợ vào zalo và phát hiện ra chuyện này. Sáng hôm sau, trước khi tôi đi làm, vợ hỏi: "Hôm qua đi nhậu có phụ nữ không". Tôi đoán là vợ đã kiểm tra điện thoại nên thẳng thắn thừa nhận. Tôi cũng giải thích rõ đó chỉ là mối quan hệ công việc, không có gì mờ ám. Tuy nhiên, vợ tôi không chấp nhận.
Vì quá bức xúc khi bị nghi ngờ, tôi đã phản ứng lại. Lúc đó, vợ hét lớn, gọi ba mẹ vào và yêu cầu họ phải mắng, dạy dỗ, bắt tôi thừa nhận lỗi, thế nhưng ba mẹ vợ chỉ im lặng. Điều này khiến tôi cảm thấy không được tôn trọng. Tôi nói rằng mình phải đi làm và không muốn tiếp tục tranh cãi. Khi tôi đứng dậy, vợ yêu cầu tôi ngồi xuống, không được đi khi chưa nói rõ mọi chuyện. Tôi vẫn đeo ba lô và đi, vợ giật lấy ba lô và ném xuống trước mặt ba mẹ. Cô ấy nói tôi là người không tử tế, nếu không biết nhận sai thì cứ đi luôn đi. Tôi im lặng, nhặt ba lô và rời đi.
Sau đó, vợ nhắn tin bảo tôi đừng bao giờ xuất hiện trước mặt cô ấy và con nữa. Cô ấy muốn chấm dứt hoàn toàn vì cho rằng hai người không có tiếng nói chung, sợ sau này con sẽ bị ảnh hưởng xấu từ tôi. Về đứa con, vợ nói sẽ cho theo họ mẹ và tự nuôi dạy, tôi không được gặp con, nếu ông bà nội muốn thăm cháu thì có thể sang thăm. Mong mọi người cho tôi lời khuyên.
Tôi về làm dâu được hơn một năm, chưa sinh con, hiện sống cùng bố mẹ chồng ở ngoại thành Hà Nội. Hai vợ chồng đều đi làm văn phòng cách nhà khoảng 13-15 km, thu nhập không quá cao nhưng ổn định. Dù ở chung, tháng nào chúng tôi cũng đưa tiền sinh hoạt, đóng tiền điện, tiền mạng đầy đủ, coi như cùng san sẻ chi phí trong nhà để bố mẹ đỡ vất vả.
Mấy hôm nay trời nóng, tối qua phòng khá oi nên tôi bật điều hòa để ngủ. Bình thường tôi cũng chỉ bật khoảng một lúc cho mát rồi hẹn giờ tắt, không dùng suốt đêm. Hôm qua đi làm về mệt, tôi bật máy lạnh rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Khoảng một tiếng sau tỉnh dậy, thấy người ướt lưng, phòng nóng hầm hập, máy lạnh đã bị tắt.
Sáng hôm sau tôi mới biết mẹ chồng tối qua lén vào phòng tắt điều hòa vì sợ tốn điện. Bà nói trời chưa nóng lắm, bật quạt là được, dùng máy lạnh nhiều vừa hao điện vừa không tốt cho sức khỏe. Tôi chỉ im lặng. Cảm giác đang ngủ, có người vào phòng tắt điều hòa khiến tôi khá khó xử. Phòng là không gian riêng của hai vợ chồng, việc vào phòng lúc đêm khuya rồi tự ý tắt máy lạnh làm tôi thấy không thoải mái.
Tối đó tôi kể lại cho chồng nghe, mong anh nói với mẹ một câu cho rõ ràng để lần sau không xảy ra chuyện tương tự. Nhưng chồng tôi chỉ im lặng, nói mẹ quen tính tiết kiệm nên vậy, thôi mình chịu khó một chút cho yên cửa yên nhà. Nói thêm là chúng tôi chưa có kế hoạch ra riêng dù rất muốn. Với mức lương hiện tại, lại không được sự hỗ trợ từ hai bên gia đình, quá khó để chúng tôi có thể mua nhà với giá trên trời như bây giờ, kể cả ngoại thành nơi chúng tôi đang sống.
Dù sống chung, vợ chồng tôi vẫn đóng góp tiền sinh hoạt và tiền điện nước đầy đủ, không phải sử dụng miễn phí. Tôi cũng không bật máy lạnh cả đêm hay dùng quá mức, chỉ đủ để ngủ ngon sau một ngày đi làm mệt. Nhưng chuyện nhỏ như vậy cũng phải để ý từng chút khiến tôi nhiều lúc thấy rất ái ngại, nhất là khi mùa hè sắp đến.
