Tôi sinh ra và lớn lên ở Lào Cai, gia đình nghèo. Tôi đang nỗ lực từng ngày để đỗ vào một trường đại học ngành báo chí ở Hà Nội, giấc mơ ấp ủ suốt ba năm qua. Nhân dịp sinh nhật 18 tuổi, tôi viết những dòng này, mong nhận được sự động viên để có thêm sức mạnh vượt qua thử thách. Tôi viết đi viết lại đoạn mở đầu ấy nhiều lần. Bởi mỗi chữ đều là một lát cắt của đời mình.
Hôm nay 14/4, tôi tròn 18 tuổi. Buổi sáng ở quê tôi vẫn như bao ngày: sương mù phủ kín những ngọn đồi, gió lùa qua mái tôn cũ kêu lạch cạch. Tôi dậy sớm nhóm bếp, nấu cơm cùng bà ngoại, không có bánh sinh nhật, không có quà, chỉ có bát cơm trắng và đĩa rau luộc hái từ vườn sau nhà. Tôi mồ côi mẹ từ năm ba tuổi. Mẹ mất vì bệnh hiểm nghèo. Người ta nói trẻ con không nhớ nhiều nhưng tôi nhớ cảm giác trống rỗng mỗi khi thấy bạn bè được mẹ đón về. Những buổi họp phụ huynh, tôi chỉ có ba. Có lần tôi hỏi: “Mẹ con đâu hả bà”. Bà quay mặt đi, lau nước mắt rồi bảo mẹ đã lên trời. Từ đó, mỗi khi nhìn lên bầu trời đêm, tôi hay tự hỏi mẹ có nhìn thấy mình không.
Ông ngoại mất khi tôi mới một tuổi. Bà ngoại một mình chịu đựng nỗi đau mất chồng, rồi sau đó mất con gái. Ba tôi trở thành trụ cột duy nhất. Ông làm nông, quanh năm gắn với ruộng lúa và nương ngô, mùa nắng hạn thì mất mùa, mùa mưa lại lo sạt lở; thu nhập bấp bênh, có tháng chỉ đủ tiền gạo và tiền điện. Chỗ tôi ở là nhà cấp bốn cũ kỹ, mùa mưa nước dột từng giọt xuống nền đất. Tôi phải đặt chậu hứng nước để khỏi ướt sách vở. Không có bàn học, tôi ngồi trên chiếc ghế thấp, kê vở lên mặt giường để viết. Đêm mùa đông ở Lào Cai lạnh buốt, tay tôi nứt nẻ, rớm máu vì rét. Tôi vẫn học vì biết chỉ có học mới giúp tôi thoát khỏi cái nghèo. Ba luôn nói: “Con phải học cho giỏi, sau này đỡ khổ như ba”.
Ông chọn cho tôi một trường tiểu học gần nhà để đỡ tốn tiền đi lại. Trường nhỏ, lớp học cũ, tường loang lổ, không có phòng máy tính, không có thư viện lớn, bữa trưa chỉ cơm trắng với chút thức ăn đơn giản. Thế nhưng tôi chưa từng than phiền vì biết ba đã phải đổ bao nhiêu mồ hôi mới có tiền mua cho tôi bộ đồng phục. Chiếc xe đạp tôi đi học là xe cũ, sơn đã bong tróc. Mỗi sáng, ba dắt xe ra cổng cho tôi. Có hôm trời mưa to, ba mặc áo mưa rách, đội nón lá đứng nhìn tôi đi cho đến khi khuất bóng. Hình ảnh ấy in sâu trong trí nhớ tôi. Lên cấp hai, tôi học trường xa hơn. Con đường đến trường nhiều dốc cao, mùa mưa bùn đất bám đầy bánh xe. Có lần tôi trượt ngã, vở rơi xuống bùn. Tôi nhặt lên, lau sơ rồi tiếp tục đi. Tôi sợ nghỉ học một buổi sẽ không theo kịp bài.
Tháng 9 năm 2024, cơn bão Yagi ập đến, trận lũ lụt lịch sử khiến cả vùng quê tôi chìm trong nước, ruộng vườn ngập trắng, nhà cửa đổ nát. Trong dòng nước cuồn cuộn ấy, ba tôi không trở về. Ngày nhận tin, tôi như sụp đổ, lao ra bờ sông, gào khóc gọi tên ba. Tôi không tin đó là sự thật. Người đàn ông luôn dậy sớm nấu cơm cho tôi trước khi ra đồng, người từng hứa sẽ dự lễ tốt nghiệp cấp ba của tôi đã rời đi mãi mãi. Đám tang ba diễn ra trong căn nhà lạnh lẽo. Bà ngoại ngồi lặng, đôi mắt đỏ hoe. Tôi ngồi bên quan tài, nắm chặt tay ba lần cuối. Bàn tay từng dắt tôi qua bao mùa mưa nắng giờ lạnh ngắt.
Từ đó, tôi sống cùng bà ngoại. Hai bà cháu nương tựa vào nhau. Bà đã già, lưng còng, sức khỏe yếu nhưng vẫn dậy từ tinh mơ nấu cơm, trồng rau, nuôi gà. Có hôm bà ho suốt đêm, tôi nằm nghe mà nước mắt lăn dài. Có những tháng, tiền trong nhà chỉ còn vài chục nghìn đồng, tôi phải tiết kiệm từng cuốn vở, từng cây bút, không dám xin thêm tiền mua sách tham khảo. Nhiều khi nhìn bạn bè có điện thoại mới, có quần áo đẹp, tôi cũng chạnh lòng. Rồi tôi tự nhủ mình còn được đi học đã là may mắn.
Đầu năm lớp 11, sau khi ba mất, tôi từng nghĩ đến việc nghỉ học để đi làm phụ bà. Bà nắm tay tôi nói: “Con mà bỏ học, ba con dưới suối vàng không yên lòng”, câu nói ấy khiến tôi bật khóc. Tôi quyết định tiếp tục học. Tôi học như thể mỗi trang sách là một nhịp thở của ba. Tôi ấp ủ ước mơ thi vào đại học ngành báo chí ở Hà Nội. Tôi muốn kể câu chuyện của những người như gia đình tôi, những người âm thầm chịu đựng mất mát sau thiên tai.
Sinh nhật 18 tuổi của tôi không có nến. Buổi tối, bà chỉ xoa đầu tôi và nói: “Cháu lớn rồi”, tôi quay mặt đi để bà không thấy mình khóc. Tôi nhớ ba, ước giá như ba còn sống, có lẽ ông sẽ mua cho tôi một chiếc bánh nhỏ và nói: “Con gái ba trưởng thành rồi”. Tôi cũng hiểu, dù không còn ba mẹ bên cạnh, mình vẫn phải sống tiếp. Tôi không muốn nghịch cảnh là cái cớ để mình gục ngã. Tôi muốn nó trở thành động lực. Nếu một ngày tôi đỗ đại học, sẽ mang theo câu chuyện của mình đến Hà Nội. Tôi sẽ học thật tốt, làm thêm để tự nuôi bản thân.
Tôi sẽ viết về lũ lụt, mất mát, nghị lực của những con người nhỏ bé. Tuổi 18 của tôi bắt đầu bằng nước mắt nhưng không kết thúc bằng tuyệt vọng. Tôi tin rằng, dù cuộc đời đã lấy đi của mình rất nhiều, nó vẫn để lại cho tôi một điều quý giá: cơ hội được mơ ước. Tôi không để giấc mơ ấy tắt đi.
Tôi 30 tuổi, lập gia đình được ba năm, có chồng 31 tuổi và con hơn 2 tuổi. Do sự giúp đỡ của gia đình hai bên và tiền dành dụm tích góp của hai vợ chồng cộng với vay ngân hàng một chút với lãi suất thấp, chúng tôi đã mua được căn chung cư nhỏ ở Hà Nội. Vì hiện con còn nhỏ, chúng tôi được ông bà ngoại hỗ trợ cho ở căn nhà cấp bốn nhỏ của ông bà gần nhà ông bà (tách bạch, không ở chung, ở riêng tại một ngôi nhà khác). Chung cư chúng tôi có thể cho thuê để trả tiền lãi hàng tháng và nuôi con học mầm non.
Do tình hình kinh tế khó khăn, cộng với việc chồng tôi đã cố gắng nỗ lực để gây dựng sự nghiệp trên Hà Nội nhưng đều không được may mắn nên công việc cứ bấp bênh. Chính vì thế, tôi cũng bị tạo sức ép từ chính chồng và gia đình bên chồng rằng về quê có nhà có cửa, không phải lo nghĩ gì sẽ sướng, công ăn việc làm nhà nước ổn định. Nhưng tôi xuất thân từ Hà Nội nên không muốn phải theo chồng về quê. Nhà chồng tôi có truyền thống làm ngân hàng, chị gái và mẹ trước kia làm ngân hàng thuộc nhóm Big 4 ở tỉnh. Nếu tôi đồng ý về cùng, sẽ xin cả việc cho tôi mà không mất tiền (điều này tôi thấy khá lăn tăn, thời buổi nào rồi mà xin việc không mất tiền). Hiện tại tôi làm việc trong một công ty ổn định với mức lương 11-12 triệu đồng mỗi tháng.
Nhưng chồng tôi vì bất mãn chưa có công việc ổn định, lại xa quê nên lúc nào cũng bị áp lực phải có thành tựu, còn hứa nếu tôi về cuộc sống sẽ tốt hơn, ổn định hơn và sẽ mua nhà để tôi không phải ở với mẹ chồng. Giờ tôi phải làm thế nào đây, mong quý độc giả cho tôi lời khuyên. Còn tôi thật lòng không muốn về quê chút nào, về quê đồng nghĩa tôi chỉ có một mình, không bạn bè, không một ai thân thích.
Tôi 42 tuổi, lập gia đình được 14 năm và có hai con trai. Vấn đề tôi muốn chia sẻ khá tế nhị, đã chần chừ rất lâu trước khi quyết định viết thư này. Ngoại hình của tôi được mọi người nhận xét là trẻ hơn tuổi, khoảng ngoài 30. Tính cách tôi khá hoạt bát nhưng lại sống truyền thống. Trước đây, tôi từng du học nhiều năm ở nước ngoài, từ đại học đến sau đại học. Khi về nước, tôi chưa có mối tình chính thức nào nên gia đình khá lo lắng. Sau vài lần được mai mối, tôi gặp anh. Chúng tôi quen nhau hơn một năm thì kết hôn.
Thời gian đầu, anh khá lãng mạn và tôi cảm nhận được tình cảm anh dành cho mình. Cuộc sống hiện tại nhìn chung ổn định, hai vợ chồng độc lập tài chính. Tuy nhiên, từ khoảng năm thứ 5 trở đi, đời sống vợ chồng bắt đầu có vấn đề. Những năm đầu, do thiếu kinh nghiệm nên tôi không đòi hỏi nhiều, chủ yếu là chồng chủ động. Sau đó, tôi dần là người chủ động nhiều hơn. Hai năm gần đây, hầu như tôi là người khơi gợi, chiếm đến 80% số lần gần gũi. Có lúc tôi tự hỏi liệu mình như vậy có bất thường không.
Tần suất vợ chồng gần gũi chỉ khoảng một tháng một lần khiến tôi cảm thấy không đủ. Nhiều lúc chủ động mãi không được đáp lại, tôi thấy chán nản và phải tự giải quyết nhu cầu của mình. Tôi đã nhiều lần tâm sự với chồng, tình hình vẫn không cải thiện. Thỉnh thoảng tôi cũng cố gắng hâm nóng bằng những chuyến đi chơi xa, rồi mọi thứ lại trở về như cũ.
Tôi cố tìm niềm vui trong công việc, thể thao và con cái, thế nhưng vẫn cảm thấy hạnh phúc chưa trọn vẹn. Ở độ tuổi này, khi tâm lý và sinh lý có nhiều thay đổi, tôi càng thấy mình nhạy cảm hơn với vấn đề này. Nhìn xung quanh, tôi tự hỏi liệu có phải nhiều phụ nữ cũng âm thầm chịu đựng như vậy? Rất mong nhận được sự chia sẻ và lời khuyên từ mọi người.
Tôi 26 tuổi, chồng lớn hơn 3 tuổi. Chúng tôi kết hôn tròn một năm nhưng khoảng thời gian đó lại không hề êm đềm như tôi từng nghĩ trước khi cưới. Tôi và anh quen nhau cách đây 6 năm. Những ngày đầu, tôi thậm chí còn không có thiện cảm với anh. Vậy mà sau 3 năm, chúng tôi lại nảy sinh tình cảm. Khi quyết định đến với nhau, gia đình và bạn bè đều phản đối, tôi vẫn một mực lựa chọn anh vì tin vào tình cảm của mình.
Chúng tôi từng sống chung trước khi cưới, rồi đăng ký kết hôn và dự định tổ chức đám cưới sau đó. Tôi là con út, được cưng chiều từ nhỏ. Anh cũng vậy, là con trai út nên được mẹ và các chị bao bọc. Có lẽ chính điều đó đã khiến cuộc sống hôn nhân này không đơn giản như tôi tưởng. Từ khi về làm dâu, tôi dần nhận ra gia đình chồng can thiệp rất sâu vào cuộc sống của hai vợ chồng. Chuyện lớn chuyện nhỏ, từ việc ăn uống, chi tiêu đến cách tôi cư xử, đều có ý kiến từ mẹ chồng và các chị chồng. Điều khiến tôi buồn nhất là họ không nói thẳng với tôi mà thường xuyên nhắn tin riêng với chồng tôi để nhận xét, thậm chí là chê bai tôi.
Một lần, tôi vô tình đọc được tin nhắn giữa chồng và các chị. Họ thay nhau nói về tôi với những lời lẽ rất khó nghe, từ cách ăn mặc, nói chuyện cho đến việc tôi "không biết điều". Chồng tôi không có động thái gì bảo vệ hoặc bênh vực vợ. Đến khi mọi người trong gia đình gặp mặt, họ lại tỏ ra bình thường, thậm chí còn quan tâm tôi như không có chuyện gì. Tôi cảm thấy mình như người ngoài trong chính gia đình đó. Tôi đã nói chuyện với chồng, mong anh hiểu và đứng ra bảo vệ vợ, vậy mà anh chỉ im lặng. Anh không bênh tôi, cũng không phản bác gia đình. Anh chỉ nói "mọi người góp ý thôi, em đừng nghĩ nhiều". Chính sự im lặng đó khiến tôi tổn thương.
Có lần, khi chúng tôi bàn về việc tổ chức đám cưới cho trọn vẹn, chồng tôi chia sẻ với các chị. Tôi lại vô tình thấy được tin nhắn: "Khoan đã, suy nghĩ kỹ chưa". Tôi thực sự sốc. Tôi không hiểu vì sao họ có thể can thiệp sâu đến vậy vào cuộc sống của chúng tôi. Một năm hôn nhân trôi qua, tôi không còn cảm giác được bảo vệ hay che chở như trước. Tôi vẫn thương chồng vì anh vốn là người hiền lành, không xấu tính. Thế nhưng ở cương vị một người vợ, tôi cũng cần được chồng đứng về phía mình, nhất là khi đối diện với những áp lực từ gia đình chồng. Tôi tự hỏi, nếu mọi chuyện cứ tiếp diễn như thế này, liệu cuộc hôn nhân của tôi có thể đi được bao xa? Liệu tôi có đang cố gắng một mình trong mối quan hệ này không?
