Hơn một tháng qua, cô sử dụng dịch vụ thuê người đi chợ và nấu cơm tại nhà. Trước đây, do tính chất công việc Ngọc phải túc trực máy tính. Để tiết kiệm thời gian, cô đặt mua bánh mì hoặc cơm hộp qua ứng dụng. Sau vài lần ngộ độc thực phẩm và bệnh dạ dày tái phát, cô tìm đến dịch vụ nấu cơm theo yêu cầu.
Dịch vụ có tiền công nấu 100.000 đồng mỗi giờ. Tiền đi chợ Ngọc khoán trong khoảng 200.000 đồng, yêu cầu các món “chuẩn vị Bắc truyền thống”. Với chi phí này, cô có cơm nhà đủ ăn hai ngày.
“Đặt đồ ăn ngoài cũng tốn khoảng 150.000 đồng – 200.000 đồng mỗi ngày nhưng bữa ngon, bữa dở, phải chờ một, hai tiếng nên dịch vụ nấu cơm nhà này không đắt”, cô nói.
Tại TP HCM, Minh Thư, 31 tuổi, nhân viên sáng tạo nội dung, đặt dịch vụ thuê người đến nấu ăn tại bếp công ty cho mình và hai đồng nghiệp.
Với 188.000 đồng tiền công cho 2,5 tiếng đứng bếp, nhóm của Thư có bữa trưa đủ món mặn, canh và rau xào. Tính cả tiền mua thực phẩm, nhóm ba người của cô tốn khoảng 600.000 đồng. “Món ăn đúng khẩu vị. Khẩu phần đủ cho 5-6 người ăn. Trong quá trình nấu, chúng tôi có thể quan sát trực tiếp cách chế biến nên rất yên tâm”, Thư nói.
Không chỉ người đi làm, nhiều sinh viên cũng coi việc thuê người nấu ăn là giải pháp tiết kiệm. Nguyễn Khánh An, sinh viên năm ba Đại học Văn Lang, TP HCM, cho biết hơn một tháng nay, nhóm 5 người trọ cùng cô đã bỏ thói quen ăn ngoài để chuyển sang mô hình “cơm nhà thuê nấu”.
Trước đây, mỗi người tốn khoảng 150.000 đồng một ngày cho các bữa ăn hàng hoặc đồ ăn nhanh. Hiện tại, họ chi khoảng 300.000 đồng mua thực phẩm và thuê người nấu trong một giờ với giá 90.000 đồng. Với tổng chi phí gần 400.000 đồng, nhóm của An có đủ ba món mặn, canh, rau để ăn trong hai ngày.
“Tính ra mỗi người chỉ tốn vài chục nghìn đồng một ngày cho bữa cơm đủ chất, rẻ hơn rất nhiều”, An nói.
Ở Việt Nam, dịch vụ đến nấu ăn tại nhà không mới, trước đây phục vụ nhóm khách hàng gia đình đông người, bận rộn hoặc có con nhỏ. Nhưng từ cuối năm 2025 đến nay, nhóm khách hàng độc thân hoặc gia đình trẻ chiếm đa số.
Bà Tú Anh, Trưởng phòng nhân sự công ty dịch vụ giúp việc Guvi tại TP HCM, cho biết từ đầu năm đến nay, mỗi tháng có hơn 25.000 lượt khách hàng là người độc thân hoặc cặp đôi trong độ tuổi 25-34 đặt dịch vụ nấu ăn, đi chợ. Tệp khách này tăng trưởng 27%, vượt qua nhóm gia đình.
“Từ việc đặt thử do tò mò, nhiều người trẻ đã hình thành thói quen dùng dịch vụ để có cơm nhà mà không tốn thời gian, công sức”, bà Tú Anh nói. “Tệp khách trẻ này thường mua sẵn thực phẩm chỉ thuê người nấu hoặc gửi danh sách mua sắm để kiểm soát chi phí”.
Hiện tại, phí dịch vụ của công ty dao động 80.000-107.000 đồng mỗi giờ, tùy địa điểm và thời gian. Mỗi ca ít nhất hai giờ.
Bà Phương Thanh, đại diện ứng dụng giúp việc tại nhà bTaskee, ghi nhận dịch vụ thuê nấu cơm tại nhà tăng gần 30% tính từ đầu năm 2026. Phần lớn khách dưới 35 tuổi, độc thân hoặc các cặp đôi, sống trong chung cư ở Hà Nội, TP HCM và Đà Nẵng. “Nhu cầu tăng cao khi người trẻ ưu tiên thời gian nghỉ ngơi hoặc phát triển bản thân thay vì tự làm việc nhà”, bà nói.
Chi phí đi chợ hộ ở bTaskee dao động 95.000-115.000 đồng một giờ; nấu ăn từ 150.000-180.000 đồng mỗi giờ. “Khách trẻ thường ưu tiên thực đơn cá nhân hóa như chế độ ăn ít dầu mỡ hoặc thử nghiệm đa dạng phong cách ẩm thực”, bà Thanh cho biết thêm.
Xu hướng này cũng mở ra cơ hội việc làm cho những lao động tự do. Chị Nguyễn Thị Tú, 38 tuổi, ở TP HCM với 7 năm kinh nghiệm giúp việc nay chuyển nghề nấu cơm nhà cho các sinh viên ở ghép hoặc vợ chồng trẻ từ 26-35 tuổi. Nhóm khách này thường mua sẵn thực phẩm, chỉ yêu cầu nấu trong một giờ. Việc chuyển từ giúp việc toàn thời gian sang làm theo giờ giúp chị linh hoạt hơn.
“Hiện tại, tôi nhận hai ca mỗi ngày, tối về chăm con. Riêng tệp khách sinh viên, mỗi tháng tôi nhận hơn chục đơn. Thu nhập ổn định hơn mà vẫn có thời gian cho gia đình”, chị Tú nói.
PGS TS Phạm Ngọc Trung, nguyên Trưởng khoa Tuyên truyền, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhận định đây là sự phân chia lao động của thị trường đô thị. Trước đây, giúp việc thường được thuê theo tháng để chăm sóc người già, trẻ nhỏ. Hiện nay, người trẻ độc thân ưu tiên thuê theo giờ để tiết kiệm chi phí và tránh bất tiện khi có người lạ ở cùng nhà.
Theo ông Trung, xu hướng này xuất phát từ hai nhóm: người trẻ kém kỹ năng nội trợ và nhóm biết nấu nướng nhưng thiếu thời gian do áp lực công việc.
“Việc thuê nấu ăn giúp giải phóng sức lao động, đồng thời tránh mệt mỏi, cãi vã trong việc chia sẻ việc nhà của các cặp vợ chồng. Điều này cũng mở thêm thị trường lao động tại các đô thị lớn”, ông Trung nói.
Dưới góc độ xã hội học, thạc sĩ Hoàng Hà, giảng viên Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết việc người trẻ chi tiền cho dịch vụ giúp việc bị định kiến là lười biếng hoặc hoang phí. Tuy nhiên, ông nhận định đây là cách cân bằng cuộc sống khi áp lực mưu sinh chiếm phần lớn năng lượng.
“Nữ công gia chánh không nên là thước đo duy nhất của hạnh phúc. Chi tiền giảm bớt gánh nặng bếp núc giúp gia đình có thêm thời gian gắn kết, tránh xung đột khi phân bổ việc nhà không hợp lý”, ông Hà nói.
Chuyên gia này ủng hộ xu hướng “thuê nấu cơm nhà” vì giúp tạo việc làm cho xã hội, song lưu ý người trẻ nên chọn các nền tảng có pháp nhân và quy trình kiểm định để đảm bảo an toàn.
Dự án "Thiết kế và phát triển thiết bị ACUIRPEN sử dụng bộ lọc Hampel nhằm nâng cao độ chính xác khi xác định huyệt đạo" của hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Thế Vinh (Đồng Nai) vừa đoạt giải nhất hội thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT.
Ý tưởng nghiên cứu bắt đầu từ câu chuyện cá nhân khi bà của Thiên Duyên thường xuyên phải điều trị bằng phương pháp châm cứu. Duyên nói phương pháp này khá hiệu quả nhưng lại phụ thuộc nhiều vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thực hiện nên rất tò mò.
Sự tò mò đó dẫn lối cho cô bạn chủ động tìm hiểu các tài liệu về y học cổ truyền và thấy việc xác định huyệt đạo là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị. Nhưng phương pháp này vẫn thiếu sự chuẩn hóa, dễ sai lệch giữa các lần xác định huyệt đạo do chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân của người thực hiện châm cứu.
Trong quá trình nghiên cứu, hai bạn tiếp tục phát hiện các thiết bị hỗ trợ xác định huyệt đạo trên thị trường phần lớn dựa vào điện trở da. Phương pháp này còn hạn chế về độ ổn định và điều kiện đo do phải tiếp xúc trực tiếp, dễ bị ảnh hưởng bởi lực tay, mồ hôi, môi trường đồng thời phải điều chỉnh thông số phù hợp với từng người.
Qua một số nghiên cứu khoa học hiện đại chỉ ra huyệt đạo có đặc trưng nhiệt độ cao hơn vùng xung quanh, mở ra một hướng tiếp cận mới. Từ đó, hai bạn muốn ứng dụng cảm biến hồng ngoại để phát hiện sự chênh lệch nhiệt độ, kết hợp với thuật toán xử lý dữ liệu nhằm xác định huyệt đạo chính xác hơn, thay vì tiếp tục đi theo các phương pháp truyền thống.
"Tụi mình chọn sử dụng cảm biến hồng ngoại để đo sự chênh lệch nhiệt độ tại huyệt đạo. Huyệt chỉ cao hơn khoảng 0,5 - 0,7oC so với vùng xung quanh nên cần chọn cảm biến đủ chính xác và thiết kế rất nhỏ gọn", Duyên nói.
Ban đầu nhóm thử nghiệm với các Model AI nhưng gặp hạn chế về tốc độ và tài nguyên. Sau nhiều lần thử nghiệm, nhóm sử dụng bộ lọc Hampel để xử lý dữ liệu.
"Quan trọng là chọn phương pháp phù hợp với bài toán, không nhất thiết phải là công nghệ phức tạp nhất", Dân cười.
Để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, cả hai gần như bắt đầu từ con số 0, tự học từ lập trình nhúng, thiết kế mạch đến xử lý dữ liệu. Tình cờ Duyên được một đàn anh chia sẻ về các hoạt động nghiên cứu tại khoa điện - điện tử Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM). Ấn tượng với môi trường thực hành và những sản phẩm do sinh viên chế tạo, Duyên được rủ tham gia một khóa học hè của Câu lạc bộ Pay It Forward.
Cô gái chỉ nghĩ đơn giản cứ đi thử cho biết nhưng không ngờ trải nghiệm ấy trở thành bước ngoặt. Từ chỗ chưa có nền tảng, Duyên được các anh chị hướng dẫn kiến thức cơ bản, cách thiết kế, lắp ráp một sản phẩm hoàn chỉnh. Cô bạn còn thường xuyên lên phòng lab thực hành, hỗ trợ các đề tài để tích lũy kinh nghiệm thực tế.
"Có những ngày mình ở phòng lab từ sáng đến tối, vừa học vừa làm và đã dần theo được", Duyên khoe. Nền tảng về lập trình nhúng và thiết kế mạch từ đây trở thành lợi thế quan trọng trong quá trình phát triển thiết bị.
Còn Chí Dân tận dụng thế mạnh về thuật toán, tự đọc tài liệu, tiếp cận các bài nghiên cứu khoa học và thử nghiệm nhiều phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau trước khi tìm ra hướng phù hợp.
Duyên dự định theo học ngành điện - điện tử, còn Chí Dân theo đuổi khoa học máy tính. Nhóm cho biết đã phát triển ứng dụng hỗ trợ tra cứu huyệt đạo, đồng thời sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm theo hướng tích hợp thêm tính năng mới như nhận diện tên huyệt bằng AI và nghiên cứu các thuật toán nhằm nâng cao độ chính xác của thiết bị.
Cô Vũ Thị Phương - giáo viên hướng dẫn hai bạn nghiên cứu - nói điểm đáng chú ý ở hai học sinh không chỉ nằm ở kết quả sản phẩm mà còn ở nền tảng và quá trình tự tích lũy trước đó. Kỷ niệm được cô Phương nhớ hoài là sự cố thiết bị đứt dây tại vòng thi cấp tỉnh. Lúc ấy Duyên lập tức lấy dụng cụ ra hàn lại ngay tại bàn thi. "Giám khảo nhìn cô học trò làm còn cười nói chỉ có học sinh tự làm thì sản phẩm mới như vậy, chứ khó ai đi thi mà để dây lòng thòng, mối hàn xấu vậy cả", cô Phương cười.
Học chuyên Anh lại trở thành lợi thế với Thiên Duyên khi phần lớn tài liệu chuyên ngành đều bằng tiếng Anh, nhờ khả năng ngoại ngữ tốt giúp cô gái tiếp cận kiến thức nhanh hơn. Trong khi đó Nguyễn Ngọc Chí Dân có thế mạnh rõ rệt về thuật toán nhờ nền tảng học sinh chuyên tin. Bạn ấy lo phần nghiên cứu, so sánh các phương pháp xử lý dữ liệu khác nhau để chọn ra giải pháp tối ưu cho bài toán của đề tài.
Như Tuổi Trẻ Online đưa tin, ngày 7-4, ông Ngọ Duy Hiểu - Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam - cho biết nhiều người lao động, công đoàn cơ sở, công chức, viên chức có kiến nghị với Tổng liên đoàn về việc hoán đổi kỳ nghỉ lễ dịp 30-4 và 1-5 linh hoạt hơn.
Cụ thể, Giỗ Tổ Hùng Vương (10-3 âm lịch) rơi vào chủ nhật nên người lao động sẽ nghỉ vào ngày làm việc kế tiếp, tức thứ hai ngày 27-4.
Tuy vậy nhiều người lao động đề nghị hoán đổi ngày thứ hai đó sang ngày 29-4 hoặc 2-5 để có kỳ nghỉ lễ kéo dài.
Theo ông Hiểu, trước khi đề xuất chính thức về hoán đổi nghỉ lễ, công đoàn cần lấy ý kiến từ phía người lao động, nghiên cứu quy định của pháp luật và trao đổi, thống nhất với Bộ Nội vụ.
Một doanh nghiệp ở Khu công nghiệp Vân Trung (Bắc Ninh) cho hay lịch nghỉ lễ dịp 30-4 đã được công bố từ đầu năm nên sẽ không thay đổi. Cụ thể, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương thứ năm ngày 30-4 và thứ sáu ngày 1-5, sau đó đi làm thứ bảy ngày 2-5.
Vì chia ca làm luân phiên ngày đêm, công ty này sẽ căn cứ lịch sản xuất để công nhân nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động theo quy định. Về khối văn phòng làm cố định, công ty tạo điều kiện để họ nghỉ phép năm (12 ngày hưởng nguyên lương).
"Chúng tôi có một số công đoạn đặc thù về sản xuất không cố định ngày làm, ngày nghỉ nên có thể luân phiên cho người lao động nghỉ, ví dụ người đi làm chủ nhật thì thứ hai sẽ được nghỉ", vị này cho hay.
Tương tự, cán bộ phụ trách nhân sự của một công ty ở Khu công nghiệp Song Khê - Nội Hoàng (Bắc Ninh) cho biết doanh nghiệp không hoán đổi nghỉ lễ vì đã thông báo lịch cho công nhân viên từ đầu năm.
Do đơn hàng tăng cao, công ty giữ nguyên lịch nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương (10 âm lịch) kèm nghỉ bù thứ hai 27-4, sau đó người lao động đi làm hai ngày rồi nghỉ lễ 30-4 và 1-5 như thông báo của Nhà nước.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Văn Chí - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam (có khoảng 7.000 lao động) - cho hay nhiều công nhân mong muốn nghỉ làm vào thứ bảy 2-5 để kéo dài kỳ nghỉ lễ 30-4 trong 4 ngày liên tiếp. Phương án là hoán đổi từ thứ hai 27-4 (nghỉ bù Giỗ Tổ Hùng Vương) sang thứ bảy.
Tuy nhiên, Bộ luật Lao động 2019 quy định nghỉ bù phải là ngày làm việc kế tiếp, tức ngày 27-4 nêu trên, nên công ty không thể tự quyết định.
Để tạo thuận lợi, người lao động có nhu cầu nghỉ dài được nghỉ phép (trong 12 ngày phép năm hưởng nguyên lương). Việc này, theo ông Chí, giúp nhiều công nhân ở xa có thể về nhà lâu hơn nhưng lại ảnh hưởng đến xét tiền chuyên cần.
Chủ tịch Công đoàn công ty này mong Công đoàn cấp trên, cơ quan chức năng tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền hướng dẫn doanh nghiệp phương án linh động với dịp nghỉ lễ 30-4 và 1-5 này. Về lâu dài, doanh nghiệp cũng cần văn bản chính thức để trao đổi với đối tác, khách hàng, tính toán chi phí sản xuất kinh doanh…
Luật có thể điều chỉnh cho phép doanh nghiệp và người lao động thống nhất lịch nghỉ lễ phù hợp thực tế, có sự đồng ý của Sở Nội vụ địa phương vì đặc thù sản xuất kinh doanh mỗi nơi mỗi khác, ông Chí đề xuất.
Trong khi đó, ông Đinh Sỹ Phúc - Chủ tịch Công đoàn Công ty Taekwang Vina (Đồng Nai) - cho hay với khoảng 33.000 công nhân viên, đơn vị này đã thông báo lịch nghỉ lễ Tết từ sớm. Với đặc thù là doanh nghiệp xuất khẩu 100%, trong đó có thị trường Mỹ, công ty này phụ thuộc nhiều vào lịch xuất hàng của đối tác.
Theo ông Phúc, từ câu chuyện vận tải hàng hóa khó khăn hiện nay và việc lấy ý kiến hoán đổi nghỉ lễ gấp gáp, trong các năm tới, cơ quan chức năng cần lấy ý kiến các phương án nghỉ lễ từ sớm, để doanh nghiệp, Công đoàn và người lao động có thời gian thương lượng, thống nhất.
Ngược lại, bà Phạm Thị Tuyết Nhung - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Yazaki EDS Việt Nam (TP.HCM) - cho hay công ty đã thống nhất lịch nghỉ lễ dịp 30-4 và 1-5 kéo dài từ 26-4 đến 3-5. Như vậy, so với lịch của nhiều doanh nghiệp khác, khoảng 7.000 công nhân viên ở đây được nghỉ thêm 3 ngày 28-4, 29-4 và 2-5 hưởng nguyên lương.
"Ngoài những ngày nghỉ phép năm theo quy định của luật, mỗi năm công ty cho phép công nhân viên nghỉ thêm 32 ngày nữa", bà Nhung thông tin.
Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. "Cảm giác như mắc kẹt trong khói", người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên "mùa ô nhiễm" hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc - điều người dân địa phương cho rằng "chưa từng có". "Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay," Pon nói. "Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày".
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. "Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu", Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm "phòng không bụi", trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. "Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này", bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: "Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp".
