Chiều 9-4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có báo cáo trước Quốc hội về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 5 năm 2026-2030.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đầu tư công giai đoạn này dự kiến chiếm 20-22% tổng chi đầu tư phát triển toàn xã hội, tỉ trọng chi cho đầu tư phát triển chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách.
Chính phủ sẽ tăng cường hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, phấn đấu giảm hệ số sử dụng vốn (ICOR), giảm số lượng dự án khoảng 30% so với giai đoạn trước để tăng quy mô và hiệu quả dự án, phấn đấu tỉ lệ giải ngân đạt trên 95% kế hoạch.
Theo đó, nhu cầu vốn ngân sách trung ương là 5,58 triệu tỉ đồng. Dự kiến phương án phân bổ vốn là 8,22 triệu tỉ đồng, với ngân sách trung ương là 3,8 triệu tỉ đồng và ngân sách địa phương là 4,42 triệu tỉ đồng.
Trong đó, sẽ tập trung tối đa nguồn lực từ nguồn vốn Trung ương thực hiện chương trình hành động theo Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, đầu tư cho các nhiệm vụ, dự án mang tính đột phá, chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế.
Về giải pháp, ông Tuấn nhấn mạnh sẽ lựa chọn dự án đầu tư công trên cơ sở đánh giá, hạch toán đầy đủ hiệu quả kinh tế, tài chính và hiệu quả kinh tế – xã hội, đóng góp vào an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh.
Tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế quản lý đầu tư công. Việc sử dụng vốn phải phát huy trách nhiệm cao nhất trong tổ chức thực thi kế hoạch qua từng khâu, từng bước để đẩy nhanh tiến độ. Tăng cường phân cấp, phân quyền, đi đôi với phối hợp, giám sát, kiểm tra, đánh giá.
Trong báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi bày tỏ thống nhất quan điểm, mục tiêu, định hướng thực hiện kế hoạch đầu tư công trung hạn. Tuy nhiên, việc xây dựng kế hoạch cần bám sát mục tiêu, phát huy vai trò đầu tư công tiếp tục là nguồn lực quan trọng.
Với nhu cầu vốn 5,58 triệu tỉ đồng cho giai đoạn tới, cơ quan thẩm tra cho rằng trong bối cảnh thời gian qua phát sinh một số yếu tố khách quan, Chính phủ cần chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đề xuất danh mục dự án để sát với thực tế, yêu cầu phát triển hạ tầng.
Trong đó lưu ý, phương án phân bổ vốn đầu tư công trung hạn và các phụ lục chưa thể hiện rõ các dự án cụ thể về xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia. Vì vậy, trong bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp, cần rà soát, bổ sung dự án có liên quan đến dự án kho dự trữ dầu thô, xăng dầu, khí, than.
Đối với nguồn vốn dự kiến được bố trí là 8,22 triệu tỉ đồng, tăng 5,35 triệu tỉ đồng so với giai đoạn trước, cơ quan thẩm tra cho rằng cần rà soát kỹ lưỡng trên cơ sở huy động, phân bổ và quản lý sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả kinh tế-xã hội, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm.
Ngoài ra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cần tăng cường giải pháp dự phòng rủi ro, xây dựng các kịch bản tăng trưởng để dự kiến kế hoạch bảo đảm tính chủ động ứng phó. Tiếp tục rà soát thận trọng nguồn thu, khả năng vay nợ, đảm bảo khả thi và không để áp lực quá lớn cho giai đoạn sau.
Đối với các giải pháp, ông Mãi đề nghị việc phân bổ, quản lý dự án đầu tư công gắn với hạch toán hiệu quả kinh tế-xã hội, đánh giá hiệu quả. Cần rà soát kỹ lưỡng danh mục dự án, hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở, trung tâm hành chính mới tại các tỉnh, thành phố…
Chiều 10/4, Quốc hội thảo luận về dự thảo Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay.
Theo tờ trình, Chính phủ đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut về 0 đồng. Cùng với đó, xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào. Thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng các loại cũng được đề xuất áp dụng mức 0%.
Hầu hết đại biểu đều ủng hộ chính sách này để hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân trong lúc xung đột tại Trung Đông khiến thị trường năng lượng toàn cầu biến động, tác động đến giá xăng dầu trong nước.
Đồng tình với tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế tài chính, nhưng PGS. TS Trần Hoàng Ngân kiến nghị cân nhắc kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết đến hết năm nay hoặc ít nhất tới 30/9.
Theo ông Ngân, dự thảo Nghị quyết có điều khoản giao Thủ tướng quyết định cá biệt để điều chỉnh (rút ngắn hoặc kéo dài) hiệu lực. Tuy nhiên, ông nhận xét quy định này vẫn chưa đảm bảo tính ổn định về mặt tâm lý với doanh nghiệp và người dân.
Đại biểu đoàn TP HCM cho rằng trong trường hợp giá dầu thế giới thời gian tới hạ nhiệt, cũng không nên điều chỉnh mức thuế với xăng dầu. "Chúng ta cần chia sẻ với người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng khi giá nhiên liệu tăng thời gian qua", ông Ngân nói.
Ở chiều ngược lại, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Minh Sơn tranh luận với ông Ngân về thời gian áp dụng. Ông Sơn nói theo tờ trình của Chính phủ, việc giảm thuế dự kiến ảnh hưởng đến thu ngân sách 7.300 tỷ đồng mỗi tháng và khoảng 18.250 tỷ trong 2,5 tháng áp dụng.
Theo ước tính của đại biểu này, nếu cộng thêm 8.000 tỷ (tạm ứng quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngân sách), ngân sách có thể bị ảnh hưởng khoảng 26.250 tỷ đồng. "Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chi đầu tư phát triển, đầu tư công, các chương trình an sinh xã hội, tăng áp lực vay nợ công, tác động đến tăng trưởng trong dài hạn", ông Sơn cho hay. Bởi vậy, ông thống nhất với đề xuất Quốc hội giao Thủ tướng ban hành quyết định cá biệt tùy tình hình thực tế.
Trao đổi lại sau đó, ông Trần Hoàng Ngân nói doanh nghiệp, người dân trông chờ rất lớn khi một Nghị quyết được ban hành. Đồng thời, theo ông, quy định pháp lý cần có tính ổn định và nó phải được kéo dài.
Ông ví dụ một phần ăn tăng giá từ 10.000 đồng lên 15.000 đồng, tức thêm 50% khi giá nhiên liệu gia tăng. "Chúng ta chưa thấy lạm phát (chỉ số CPI) thay đổi bởi độ trễ từ tác động bên ngoài đến Việt Nam cần một thời gian nữa. Nên yếu tố ổn định tâm lý, kiểm soát giá cả là quan trọng", ông chia sẻ.
Trong quý I, thu ngân sách đạt 823.000 tỷ đồng, tăng hơn 80.000 tỷ so với cùng kỳ năm ngoái. Vì vậy, ông Ngân cho rằng có thể dùng số tiền này để trợ cấp, phụ trợ giá xăng dầu, nhằm "giảm tổn thương cho người dân, doanh nghiệp".
Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết về thuế bảo vệ môi trường, VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu và nhiên liệu bay vào sáng 12/4.
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 15-4 (giờ Việt Nam), giá dầu thô WTI của Mỹ giao tháng 5 đã giảm 0,81% xuống còn 90,48 USD/thùng, còn dầu Brent chuẩn quốc tế giao tháng 6 giảm nhẹ 0,14% xuống 94,70 USD/thùng.
Diễn biến này xuất hiện khi một quan chức Nhà Trắng ngày 14-4 cho biết Washington đang cân nhắc tổ chức vòng đàm phán thứ hai với Tehran nhưng chưa có lịch cụ thể.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó cho biết các cuộc gặp có thể diễn ra "trong hai ngày tới" tại Islamabad, dù trước đó ông từng nói tiến trình thương lượng còn chậm và có thể tổ chức ở châu Âu.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh có thông tin các cuộc đàm phán về Trung Đông có thể được nối lại trước khi lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần hết hiệu lực.
Trong báo cáo mới nhất, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhấn mạnh việc khôi phục dòng chảy qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên nguồn cung, giá năng lượng và kinh tế toàn cầu.
Theo Goldman Sachs, lưu lượng dầu qua eo biển chiến lược này hiện chỉ đạt khoảng 10% so với mức bình thường, tương đương 2,1 triệu thùng/ngày tính theo trung bình bốn ngày.
Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran cũng tiếp tục gây sức ép lên hoạt động vận chuyển, khi nhiều tàu đã quay đầu chỉ trong 24 giờ đầu tiên, dù dòng chảy qua các cảng không thuộc Iran vẫn được duy trì.
Dù vậy, Goldman Sachs lưu ý rằng mức độ gián đoạn sản xuất dầu tại Trung Đông không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu.
Ngân hàng này ước tính lượng dầu bị gián đoạn tại vịnh Ba Tư rơi vào khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 3, thấp hơn dự báo trước đó và dưới mức 10 triệu thùng/ngày mà IEA đưa ra, nhờ tăng sử dụng kho dự trữ và dầu lưu trên các tàu chở.
Trong thư gửi cổ đông thường niên ngày 6/4, CEO JPMorgan Jamie Dimon dự báo bức tranh tích cực về nền kinh tế Mỹ khi bước sang năm 2026. Các đợt cắt giảm thuế và nới lỏng quy định kiểm soát, chương trình nghị sự thân thiện với doanh nghiệp của Tổng thống Donald Trump cùng đạo luật chi tiêu của đảng Cộng hòa dự kiến tạo thêm 300 tỷ USD cho kinh tế Mỹ năm nay, giúp GDP tăng khoảng 1%. Bên cạnh đó, các khoản đầu tư lớn cho AI và công nghệ liên quan sẽ thúc đẩy năng suất của Mỹ.
Dimon cho biết kinh tế Mỹ hiện vững hơn so với những năm trước, giúp họ phần nào chống lại các rủi ro đang hình thành trên toàn cầu, đặc biệt là từ chiến sự Trung Đông. Tuy nhiên, ông cho rằng "điều đó không đồng nghĩa nguy cơ suy thoái biến mất".
Chiến sự với Iran đã kéo dài hơn một tháng, làm tăng nguy cơ xảy ra các cú sốc lớn với giá dầu, hàng hóa. Điều này cũng có thể làm thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, tương tự những gì xảy ra sau dịch Covid-19. Và cũng như 2021-2023, thế giới có thể đối mặt thêm một giai đoạn lạm phát cao kéo dài và lãi suất tăng mạnh khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cùng các ngân hàng trung ương khác phải kiểm soát giá cả.
Dimon gọi lạm phát và lãi suất tăng là "kẻ phá đám bữa tiệc", có thể khiến thị trường chứng khoán đi xuống trong năm nay. Ông cũng cảnh báo dù vẫn vững mạnh, nền kinh tế Mỹ lại phụ thuộc vào tăng trưởng và thị trường chứng khoán để duy trì động lực. Nếu những yếu tố này đảo chiều, các rủi ro hiện tại có thể trở thành vấn đề lớn.
Ví dụ, nợ chính phủ ở mức cao vẫn có thể kiểm soát được nếu GDP duy trì tăng trưởng tốt và lãi suất tương đối thấp. Tuy nhiên, khoản nợ này có thể biến thành khủng hoảng trong tương lai nếu không được quản lý hợp lý.
Dimon cho rằng giá cổ phiếu hiện ở mức cao một phần do biến động toàn cầu. Chứng khoán Mỹ vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn, nhưng trong quá khứ, Mỹ vẫn không tránh khỏi rơi vào suy thoái và thị trường giá xuống. Thị trường xấu còn có thể khiến nhà đầu tư hoảng loạn, tạo ra vòng lặp tiêu cực.
"Bản chất con người không thay đổi. Tâm lý và niềm tin có thể biến động rất nhanh và chi phối thị trường. Giá tài sản giảm có thể nhanh chóng đảo chiều tâm lý và khiến nhà đầu tư chuyển sang nắm giữ tiền mặt", Dimon kết luận.
JPMorgan hiện là ngân hàng lớn nhất Mỹ về quy mô tài sản. Dimon cũng là người có tiếng nói tại Wall Street. Dù vậy, ông nổi tiếng thận trọng, thường xuyên đưa ra cảnh báo về rủi ro suy thoái, lạm phát và lãi suất cao, đặc biệt với Mỹ.
